Starożytność – Wstęp (demo)

Moduł Progress
0% Ukończone

Starożytność to epoka trwająca najdłużej – co nie oznacza jednak, że w trakcie jej trwania powstało najwięcej dzieł. Najważniejsze w kontekście matury – i ustnej i pisemnej – są klasyczne dzieła antyczne (czyli najważniejsze greckie tragedie i eposy, mitologia w ogólnym zarysie, a także przynajmniej jeden rzymski poeta – Horacy) oraz Biblia, czyli najważniejsze księgi i wątki Starego Testamentu oraz przypowieści z Nowego Testamentu.

No właśnie – starożytność dzieli się na dwa kręgi kulturowe, zupełnie różne od siebie. Zrozumienie tego może nawet zapunktować podczas pisania rozprawki maturalnej (w jaki sposób dokładnie – o tym już w lekcji na temat pisania wypracowania).

W tej kulturze dominuje nam przede wszystkim przekonanie, że los człowieka jest z góry przeznaczony i nie ma co od niego uciekać. Termin literacki opisujący to zjawisko to wiara w fatum. Wiara to generuje inne zjawiska filozoficzne obecne w literaturze. Otóż skoro wierzymy w to, że nie uciekniemy od przeznaczenia – zaakceptujmy je (stąd  typowa dla antyku postawa stoicka) i cieszmy się przynajmniej tym, co mamy tu i teraz (to z kolei wstęp do przyjęcia postawy epikurejskiej).

Wizja świata w judaizmie, zakładająca, że Bóg stworzył świat z niczego, jest surowy i sprawiedliwy. Bezwzględnie karze tych, którzy się od niego odwracają, sprawdza i „testuje” wierność człowieka, ale jednocześnie można spokojnie i dostatnio żyć, jeśli będzie się w niego wierzyć i mu służyć.

Wizja świata w chrześcijaństwie, zakładająca, że po pierwsze Bóg jest miłosierny i zawsze przebacza, a po drugie, że należy kochać swojego bliźniego i myśleć o nim w pierwszej kolejności, gdyż w stosunku do niego objawia się relacja między człowiekiem a Bogiem. W Nowym Testamencie poznajemy losy Chrystusa oraz jego nauki opowiedziane za pomocą tzw. przypowieści.

  • przypowieść – gatunek epiki, który charakteryzuje się obecnością przesłania, moralizatorskim rysem oraz tym, że postacie w nim występujące są dość schematyczne a wydarzenia mogłyby mieć miejsce wszędzie i w każdym czasie historycznym (tzw. uniwersalizm, czyli ponadczasowość).
  • apokalipsa – zapowiedź nadchodzącego końca świata.
  • fatum – przekonanie, że człowiek nie ma wpływu na swój los.
  • stoicyzm – filozofia zakładająca, że trzeba akceptować los i zachować spokój i emocjonalną powściągliwość, niezależnie od tego, czy spotyka nas coś dobrego, czy złego.
  • epikureizm – filozofia zakładająca, że odczuwanie przyjemności jest etyczne i że należy cieszyć się tym, co otrzymujemy od życia, ale jednocześnie nie oczekiwać od niego zbyt wiele.